Hiểu Lai Châu · Lịch sử
Lịch sử Lai Châu
Cái tên Lai Châu đã đi qua ba vùng đất khác nhau trong hơn một thế kỷ. Tỉnh lỵ đầu tiên là thị xã Lai Châu cũ, nay là Mường Lay thuộc Điện Biên. Tỉnh Lai Châu bây giờ được lập lại năm 2003, và tỉnh lỵ đặt ở vùng Tam Đường. Hiểu điều này giúp bạn khỏi nhầm khi đọc sách cũ, bản đồ cũ hay xem ảnh tư liệu.
- năm thành lập tỉnh
- 1909
- chia tách Lai Châu – Điện Biên
- 2003
- lập thành phố Lai Châu
- 2013
- tỉnh, thành không sáp nhập năm 2025
- 11
Dấu vết xa xưa
Theo trang lịch sử của tỉnh, các di chỉ Thẩm Púa, Thẩm Khương đã tìm thấy công cụ thời đá cũ, đá giữa, đá mới và trống đồng Đông Sơn. Vùng núi này có người ở từ rất sớm, và là địa bàn sinh sống lâu đời của người Thái, người Lự, người Hà Nhì, La Hủ và nhiều tộc người khác.
Năm 1431 (tháng Chạp năm Tân Hợi), vua Lê Thái Tổ trên đường dẹp loạn ở biên viễn cho khắc một bài thơ lên vách đá bờ bắc sông Đà. Đó là bia Lê Lợi, nay là bảo vật quốc gia. Chi tiết ở trang Mường Tè – sông Đà.
Tỉnh Lai Châu thời Pháp thuộc
Tỉnh Lai Châu được thành lập ngày 28/6/1909 theo nghị định của Toàn quyền Đông Dương. Theo Wikipedia tiếng Việt, tỉnh lỵ khi đó đặt ở thị xã Lai Châu cũ bên sông Đà, nay là thị xã Mường Lay của tỉnh Điện Biên. Đây là lý do nhiều ảnh tư liệu ghi "Laï Chau" thực ra chụp vùng Mường Lay bây giờ.
Từ 1955 đến 2003
Theo trang lịch sử của tỉnh: năm 1955 lập Khu tự trị Thái Mèo; năm 1962 tái lập tỉnh Lai Châu; năm 1975 giải thể Khu tự trị Tây Bắc. Theo Wikipedia tiếng Việt, ngày 18/4/1992, tỉnh lỵ chuyển từ thị xã Lai Châu cũ về thị xã Điện Biên Phủ.
Sau chiến tranh biên giới năm 1979, huyện lỵ Phong Thổ được chuyển từ Mường So về khu vực nông trường chè Tam Đường, theo Wikipedia. Chính nơi này về sau thành tỉnh lỵ của Lai Châu mới.
Năm 2003: chia thành hai tỉnh
Nghị quyết 22/2003/QH11 ngày 26/11/2003 chia tỉnh Lai Châu thành hai tỉnh: Lai Châu (mới) và Điện Biên, hoạt động từ ngày 1/1/2004. Lai Châu mới gồm các huyện Mường Tè, Phong Thổ, Sìn Hồ, Tam Đường và Than Uyên; huyện Than Uyên chuyển từ Lào Cai sang, theo trang phổ biến pháp luật của tỉnh.
Tỉnh lỵ mới đặt ở thị trấn Phong Thổ thuộc huyện Tam Đường. Ngày 10/10/2004, Nghị định 176/2004/NĐ-CP lập thị xã Lai Châu; năm 2005, thị xã Lai Châu cũ bên sông Đà đổi tên thành Mường Lay. Sau đó tỉnh lập thêm huyện Tân Uyên (2008) và Nậm Nhùn (2012), theo Wikipedia.
| Năm | Mốc |
|---|---|
| 1909 | Thành lập tỉnh Lai Châu, tỉnh lỵ ở thị xã Lai Châu cũ (nay Mường Lay) |
| 1992 | Tỉnh lỵ chuyển về thị xã Điện Biên Phủ |
| 2003 | Chia thành tỉnh Lai Châu mới và tỉnh Điện Biên |
| 2004 | Lập thị xã Lai Châu ở vùng Tam Đường |
| 2013 | Lập thành phố Lai Châu |
| 2025 | Bỏ cấp huyện; tỉnh còn 38 xã, phường |
Thành phố Lai Châu và hai phường
Nghị quyết 131/NQ-CP ngày 27/12/2013 lập thành phố Lai Châu trên toàn bộ thị xã Lai Châu: khoảng 7.077 ha, 52.557 người, 5 phường và 2 xã. Từ ngày 1/7/2025, cấp thành phố không còn; địa bàn nay là hai phường Tân Phong và Đoàn Kết, theo Nghị quyết 1670/NQ-UBTVQH15.
Trong đợt sắp xếp năm 2025, Lai Châu là một trong 11 tỉnh, thành không sáp nhập với tỉnh khác. Bảng đối chiếu xã, phường mới ở trang Lai Châu sau sắp xếp.
Đọc tài liệu cũ không nhầm
- Tài liệu trước năm 2004 nói "tỉnh lỵ Lai Châu" là nói vùng Mường Lay hoặc Điện Biên Phủ, không phải trung tâm tỉnh bây giờ.
- "Thị xã Lai Châu" giai đoạn 2004–2013 là tiền thân của thành phố Lai Châu, nay là hai phường Tân Phong, Đoàn Kết.
- "Huyện Phong Thổ" trước 1979 có huyện lỵ ở Mường So; sau đó chuyển về Tam Đường.
- Từ 1/7/2025, không còn huyện: mọi địa chỉ mới ghi tên xã, phường và tỉnh.
Muốn đọc thêm về con người, lễ hội và di sản của tỉnh, xem trang văn hóa và lễ hội.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi bạn đọc hay gửi
Vì sao có hai "Lai Châu" trong sách cũ?
Tỉnh lỵ Lai Châu thời Pháp thuộc ở thị xã Lai Châu cũ bên sông Đà, nay là Mường Lay (Điện Biên). Tỉnh Lai Châu hiện nay được lập lại năm 2003 với tỉnh lỵ ở vùng Tam Đường.
Lai Châu tách khỏi Điện Biên năm nào?
Theo Nghị quyết 22/2003/QH11 ngày 26/11/2003; hai tỉnh hoạt động từ ngày 1/1/2004.
Thành phố Lai Châu còn không?
Không còn cấp thành phố từ 1/7/2025. Địa bàn cũ nay là hai phường Tân Phong và Đoàn Kết.
Bia Lê Lợi khắc năm nào?
Tháng Chạp năm Tân Hợi, báo chí ghi năm 1431. Quy đổi sang dương lịch rơi vào đầu năm 1432.
Liên quan
Xem tiếp
Hiểu Lai Châu · Văn hóa
Văn hóa và lễ hội
Các dân tộc, di sản UNESCO, di sản quốc gia và lễ hội của Lai Châu.
Xem hanh trinh
Hiểu Lai Châu · Địa giới từ 1/7/2025
Lai Châu sau sắp xếp
Bảng đối chiếu xã, phường mới của Lai Châu cho người đi du lịch.
Xem hanh trinh
Điểm đến · Vùng Mường Tè
Mường Tè – sông Đà
Pu Si Lung, hồ thủy điện Lai Châu, bia Lê Lợi và các bản dân tộc ít người.
Xem hanh trinh
Điểm đến
Điểm đến
Sáu cụm điểm đến ở Lai Châu, bảng khoảng cách từ trung tâm tỉnh và lịch đi 2–5 ngày.
Xem hanh trinh
Hiểu Lai Châu · Đặc sản
Đặc sản
Gạo Séng Cù, chè, sâm Lai Châu, cá nước lạnh và các món vùng cao.
Xem hanh trinh
Giới thiệu
Giới thiệu
Ai viết laichau.info, dựa vào nguồn nào, đính chính ra sao.
Xem hanh trinh
Bat dau
Hỏi laichau.info về chuyến đi Lai Châu của bạn
Hỏi về chuyến đi, báo thông tin đã cũ, hoặc đề xuất một công ty vào danh bạ. laichau.info không bán tour và không chuyển thông tin của bạn cho công ty nào.